Bijzondere Achternamen
'Digitaal Erfgoed'

Joods

 


Onze lijst van Joodse namen - Gemengde joodse en niet-joodse achternamen - totaal aantal naamdragers in gemengde namen - aantal joodse naamdragers in die namen


Alle joodse mensen werden in Wereldoorlog II systematisch door Hitler en zijn smerige trawanten vervolgd, uitgedund of zelfs uitgeroeid. De aloude multinaam Polak telt nog maar 1.645 dragers, Cohen 1.429 en Levi/Levie 299. Talrijker zijn nu bv Zeeman met 1.781 leden en zeker (de) Vet(te) met 2.694 plus Knoop met 1.961. Onze lijst getuigt van brede variatie in beroep en van meestal onvrijwillige herkomst uit vele Europese windstreken. Nu dus geïntegreerde vluchtelingen. Er zijn Nederlandse, Sjefardische (vnl. Spaans/Portugese) en Asjkenazische (Duitse en Oost-Europese) namen bij. Bij Sjefardim leidden meegebrachte overzeese handelsconnecties  tot rijkdom in de Gouden Eeuw. En soms tot extravagante naamexpansie.


Aa * Aal * Aalsvel * Aandagt * Aap * Aardewerk * Abas * van Abbe * Abraham * Abram * Achttienribbe * Achtsteribbe/Agtsteribbe * van Adelsbergen * Adler * Advocaat *Agudelo Pardo * d' Aguilar Heiman * Akker * Alcantara de Oliveira Ekkelkamp * Aldewereld * Aletrino Brands * Allegro * Alleman * Amaral de Almeida Versluis * de Amorin Rebelo de Andrade * Amoyante Schelvis * Aquaron van de Kar * Aptroot * Arbeid * Aronius * Aschgrippel * Ashkenazi * Asscher * de Assis Machado * Aauerhaan * Aufrichtig * Augurkiesman * Ayala Mendoza Elias * Azijnman *

Babel * Bacharach * Baggers * la Balance * Bar * Barbosa Coelho * Barentz * Bargeboer * Barmhartigheid * Barnstein * Barreto de Vasconcelos Junior * de Barrios * Baron * Baron Marinho de Sousa * Baruch * Batavier * Beem * Beer * Beer Poppen * Beerenborg * Beffie * Belinfante * Belisario * Belmonte Marks * Benavente * Benedictus * Benjamin * Berclouw * Berenborgberensohn * Berliner * Bernardo do Rosário Monteiro * Bernhard * Beugeltas * Biberfeld * Biedermann * Biegel * Bienenstock * Biet * Bleich * Blazer * Bebber * Belinfante * Beugeltas * Biedermann * Bierschenk * Biksteenkoper * Bilderbeek * Bleekveld * Blein * Blik * Blits * Blitz * Bloemkoper * Bloemist * Blog * Bloom * Blauw * Blum * Boas * Boekbinder * Boekdrukker * Boeken * Bokkie * Bollegraaf * Bollock * Bonettemaker * Bonnewits * Booleman * Borrie * Borstlap * Borstrok * Braadbaart * Brahn * Brandspiegel * Braspenning * Breebaart * Breguet * Breker * Brilleman * Brilleslijper * Bromet * Brons * Broodbakker * Bueno * Bueno de Mesquita * Burghardt * Buytekant *

Calapez de Albuquerque Veloso * Calff * da Camino Ancona Lopez Soligo * Canes * Cantor * Caransa * Caron * Carvalho de Melo dos Reis Borges * Carvalho Taveres Conserva * del Castilho * Catan/Katan * Cats * Chocolaad * Citroen * Clemens * Cohen Barnstijn * Cohen Gewortzmann * Cohen Jehoram * Cohen Mollevanger * Cohen Stuart * Cohensius * van Collem * Coltof * Compris * Conrad * Content * Coorengel * Corbeau * Coronel * da Costa Fonceca * le Cosquino de Bussy * da Costa Gomez * Courant * Coutinho * Croiset * Curiel * Cutzien * Cijfer

* Dagloonder * Daniel * Danser * Dasberg * David * Degen * Deun * Diamant * Dienaar (diender) * Dingsdag * Dolk * Doof * Dotsch * Dreyfus * Dribbel * Drievoet * Drukker * Drukpers * Dufrayer Pimentel * Duin Rodrigues * Duitscher * Duizend * Duka * Dunner * Dwinger * Edelschaap * Edelstein * Eendevanger * Ehrenfreund * Einstein * Eiser * Eitje * Ellekan * Engelander * Engelsman * Elders * Elias * Elias de Queicoga Bogaard * Elzas * van Emde Boas * Engel * Engelander * Engelsman * Ephraim * Erwteman * Espinoza * van Esso *


Feiwel * Felius * Ferro Xavier la Silva * Flesschedrager * Flesseman * Fierlier * Flinker * da Fonseca Chavez * Fontaine * Foyer * Franco * Franco Mendes * Frank * Fransman * Frenk * Fresco * Freud * Friedman * Froger * Fuchs * Furtado *

Gaarkeuken * Gabel (vork) * Gans * Garfinkel * Geleerd * Gerschtanowitz * Gerson * Gersonius * Gerzon * Gezang * Gideon * Glaser * Gobes * Godschalk * Gokkes * Goldsteen * Goldfinger * Gomes * Gomes Bello de Oliveira * Gompertz * Goor * Gordijn * Gortworst * Gosschalk * Goudberg * Goudeket * Goudeketting * Goudschaal * Goudsmid * Goudsmit * Goudstikker * Goudvis * Gouwerok * Granaat * Grishaver * Groenteman * Grunberg de Almeida Alves * Grijsaart * Guggenheim *

Hagenaar * Halberstadt * Halverstad * Hamburger * Hamerslag * Handelaar * Hangjas * Harder * Haringman * Hartlooper * Hartogensis * Heer * Heerrius * Heertje * Heilbron * Heiman * Hekster * Hemelrijk * Hirsch Ballin * Hoed * Hoedemaker * Hoefsmit * Hond * Hondeman * Hoes * Hoex * Hompes * Houthakker * Houtkruijer * Huft *

d' Israel Levy Bentub Lima * Israel * Israëls * Italiaander * Isaac de la Rosa * Isaacs Burggraaf * Itzig Heine * Jacob * Jacoba * Jacobsohn * Jellinek * Jessurun Cardozo * Jessurun de Oliveira * Johnny * Joshua * Juda * Jut * 

Kaan * Kaas * Kafka * Kalkoen * Kameraad * van de Kamp * Kan * Kaner * Kanes * Kanis * Kannewasser * Kalf * Kar * Karrejong * Kars * Kartoef * (de) Kat * Katan * Kats * Kater * Katz * Kerkmeester * Ketellapper * Kets de Vries * Kiek * Klatser * Kleerekoper * Kleinbloesem * Kleine Carvalha Bello de Miranda * Kleingeld * Kleinkramer * Kloot * Knap * Knorringa * Koe * Koffijberg * Koppenhagen * Kokernoot * Komkommer * Komkommerman * Koningswinter * Koperberg * Koppel * Koppens * Kopuit * Kornalijnslijper * Kratzenstein * Kraut * Krebs * Kreuk * Kreupel * Krieger * Kromme * Krukziener * Krijn * Kuijt * Kunstenaar * Kweksilber * Kwetser


Laarman * Lakmaker * Laqueur * Laurier * Lazarus * Leben * Leefsma * Leefvogel * Leeser * Leeuwin * Leibowitz * Legerman * Lelie * Lemoeneman * Lens * Lenselink * de Leon * Les * Lesgever * de Leve * Lever * Levin * Leviticus * Leijden van Amstel * Levie * Leviticus * Lewinsky * Lezer * Lieberman * de Liefde * Liefhebber * Liefman * Lievenboom * Lievendag * Lippmann * Lob * Logger * Loonstein * Loopuit * Lootsteen * Lopes Correia Mendes * Lopes de Leao Laguna * Lopez Feio De Avezado Antonio * Loterijman * Lowenhardt * Luijsteraar * Lustig * Luteraan *

Maandag * Machado Figueiredo Oliveira Franco * van der Maesen de Sombreff * Magnus * Mandelbaum * Manger Cats * Manheim * Manus * Marius * Maroni * Marx * Matteman * de Mattos * Mechanicus * Meerlo * Meerschwam * Melkman * Menage Challa * Mendel * Mendelsohn * Mendes * Mendes da Costa * Mendes Coutinho * Mendes Rodrigues Barbosa Vicente * Mendeszoon *  Menko * Mensch * de Mesquita * Metz * Metzelaar * Michaelis * Michanius * Minco * Miog * Mock * Moed * Moffie * Mok * Molen * Monasch * Monnickendam * Monteiro de Castro Auroca * Moos * van Moppes * Morbey Ferro Calva da Silva * Morpurgo * Mosbach * Moscoviter * Moses * Mosselman * Mouwes *

Nager * Nathan Cohen * Natkiel * Nelson * Nitzowitsch * Noach * Nooitrust * Nota * Nunes * Nunes Xavier de Medoros * Nussbaum *

Oestreicher * Offenbach * Okker * Olie * Olieroock * de Oliveira Louro Varela Lopes * de Olivera Nunes Jarimba * Olijslager * Onderwijzer * Oppenheimer * Orgelist * Orloff Davidoff * Os * Osephius * Oudgenoeg * Oudkerk * Ossedrijver * Overste *

Paardebek * Paardje * Pais * Pais de Oliveira da Silva Ferreira * Pakkedrager * Paling * Palma Bendix * Pam * Pampel * Papegaai * Papier * Pappenheim * Pappie * Paradijs * Pardo Kruidenier * Pardon * Parfumeur * Parreira * Parijs * Peekel * Pens * Peper * Peperwortel * Pereira * Perel * Pestman * Pfeffer * 


Pierot * Pimentel de Andrade * Pina * Pinheiro da Silva Smulders * Pinto * Pleiter * Polak Blankenspoor * Polak Widerker * Politiek * Ponneker * Poons * Pop van Praag * Porcelijn * Posno * van Praag Sigaar * Prager * Premsela * Presser * Pront * Prijs * Pijnappel Ismael de Oliveira * Querido *

Raab * Rabbie * Rabinowitsch * Rapoport * Raptschinsky * Rathenau * Rebbe * Reens * Rettich * Rintel * Ritmeester * Ritmeester van de Kamp * Robanus Maandag * Roden * Roeg * Roet * Rokkestikker * van Ronkel * Roodnat * Rookmaker * Roosnek * Rosa Castaldo * do Rosário Bernardo Monteiro * Rosenblatt * Rosenblum * Rosen Jacobson * Rosenthal * Rottenberg * Rothschild * Rubens * Rubinstein Malamud * Ruimschoot * Rijxman *

Sabelson * Salomon * Salvador * Salzer Levi * Samkalden * Samson * Sam * Samkalden * Samuels * Sanches Bello de Castro * Sanches Correia Elias de Sousa Elias Rodriques * Santcroos * dos Santos Texeira de Avezado * Sarphati * Sassoon * Sax * Schapekop * Schatz * Scheele * Scheermes * de Senna Ferreira * Schenkkan * Schenkman * Schiferli * Schmaal * Schnerb * Schoenlapper * Soetendorp * Schoolmeester * Schuitenvoerder * Schuster * Schwarz * Schijveschuurder * Seligmann * Semedo Furtado Querido * Shalom * Sigaar * Sigaar van Praag * de Silva Solis * Silvius * Sjouwerman * Slavin * Smalhout * Smeer * Smous * Snapper * Snikje * Snuif * Soares Duarte Pinto de Cavalho * Soep * Soetendorp * Sombogaart * Sonépouse * Sons * Sontag * Sorber Cardoso Pais Gaudencio * Sosa * Soors d’ Ancona * Souget * Sousa Baptista Junior * Spaanbroek * Spanjaard * Spiegel * Spier * Spinossa Cattella Jessurun * Spong * Spreekmeester * Staveren * Sterke * Stern * Stibbe * Stiefel * Stoelematter * Stofkoper * Stokvis * Stoppelman * Stork * Stouwer * Sturhoofd * Sturrekop * Suasso de Lima de Prado * Süskind * Swaab * Swaalf * de Swaan Arons * Swaap * Schwarz * Swalf *


Tabaksblat * Tafelkruijer * Tailleur * Tamme * Tas * Theeboom * Tof * Tokkie (komt van Tuci) * Torres Rodriguez * Treuherz * Trijtel * Tugendhaft * Turfkruijer * Turksma * van Thijn * Udo * Uschi * Uijenboer * Uijenkruier * Uijtdragers *

Vaarzon Morel * Varkevisser * Vasconcelos Ribeira Pereira de Oliveira * Vas Diaz * Velleman * Venetianer * Vischjager * Vischschoonmaker * Vischschraper * Viskoper * Vlaanderen * Vleesblok * Vleeschdrager * Vleeschhouwer * Vleeskruijer * Voorzanger * Vosselman Bosch Mendoza * Vrachtdoender * Vroman * Vuisje *

Waas * Wafelman * Wallach * Walg * Wallage * Wallig * Walter * Walvis * Wans * Waterman * Weetniet * Wegloop * Weinstein * Weisglas * Weisz * van Wendel de Joode * Werkendam * Wertheim  Aymès * Wiesenthal * Winnik * de Winter * Witbaard * van Witsen * Witteboom * Wolfenbuttel * Wolfson * Wolterbeek * Wonder *Wortelboer * Wijnberg * Wijzenbeek *

IJzerkoper * Zak * Zaligman * Zalman * Zeehandelaar * Zegering * Zeldenrust * Zendijk * Ziegler * Ziekenoppasser * Zilberklang * Zilverberg * Zilversmit * Zinger * Zon * Zondervan * Zonligt * Zuckerman * Zucotti dos Santos * Zurel * Zwaab * Zwaaf * Zwaal * Zwaap * Zaayer * Zuikerberg * Zwagerman Villas Boas * Zwanenberg * Zweer * Zweig.


Het lijkt er op dat heel wat aangevers bij monsieur le maire in 1811 geen behoefte hadden aan zo’n opgedrongen toevoegsel aan hun identiteit als een eigen achternaam en daarom in verzet gingen en iets verzonnen. Of desgevraagd maar hun beroep, land of stad van herkomst opgaven. Het deed er toen niet echt toe en daar leven hun afstammelingen nu nog mee.


NB: In andere thema's passende Joodse namen zijn daar eveneens in opgenomen.

Gemengde achternamen

De befaamde joodse historicus en publicist Simon Schama beschrijft het eeuwenlange streven naar "erbij horen" in de diaspora. Er bestaan al heel lang legio gelijkluidende namen van enerzijds oernederlanders en anderzijds joodse vluchtelingen. Men zocht welkomst in de welvarende steden van de Republiek der Nederlanden, die zichzelf 80 jaar lang aan de Spaanse overheersing ontworstelt. En die inkomers die lucratieve handel meebrachten  vrijheid van godsdienst en weinig sociale discriminatie aanbiedt. Waar liep je in Europa minder gevaar van de traditionele afschuw, isolatie, vervolging of zelfs plotselinge verbanning bij koninklijk decreet? Ongelofelijk, maar sinds 1616 kon je zelfs het Amsterdamse poorterschap verkrijgen, hoewel zonder toegang tot gildeberoepen. 

Maar speel je toch op zeker, verander je gewoon je naam en duikt onder in op papier onherkenbare, soms zeer omvangrijke, inlandse achternaam-complexen. Of je wel stiekem van het oude geloof blijft maakt niet uit, want is uiteraard je eigen zaak. Naamsveranderingen gebeurden zowel vóór als in het fatale jaar van de waarheid 1811 van de Burgerlijke Stand. Daarnaast waren er huwelijken van joodse vrouwen in Nederlandse geslachten en hun kinderen kregen de naam van hun vader. Maar zij werden wel in de joodse annalen opgenomen. Andersom zijn er vrouwen door hun huwelijk joods geworden.

Hieronder de totalen van een aantal geslachten van joodse en niet-joodse herkomst:


Adelaar (392) * van Amerongen (2.231) * Amesz (231) * van Amstel (1.057) * Bak (1.365) * (de) Bakker (met 57.369 in de top tien Nederlandse achternamen) * van Dam (15.228) * Bax (3.297) * van Beek (16.706) * Beekman (3.945) * (de) Beer (4.678) * Beets (922) * van den Berg (57.377, toptien) * van den Bergh (3.958) * Berger (2.150) * Berlijn (258) * Bierman (1.202) * Binnendijk (768) * Blikslager (85) * Blok (7.598) * Blom (14.579) * de Boer (38.191) * Boers (5.378) * Boomsma  (1.591) * Boomstra (316) * van der Borg * Bormann (33) * Bos (35.402) * Bosboom (682) * Bouman (7.104) * Braaf (223) * Breedveld (1.685) * ten Brink (1.567) * van Brink (325) * van den Broek (18.447) * Broekman (2.236) * Brouwer (25.419) * (de) Bruin/Bruijn (22.725) * Bult (1.276) * van Buren/van Buuren (5.247) * Buys/Buijs (6.883) *

Carmiggelt (139) * Cats (823) * Couzijn (92) * Croese (567) * van Dam (15.228) * David (373) * Dekker (27.946) * Deen * Dikker * Dokter (2.489) * Dood * Doof * Drielsma * Droog * Duis (303) * van Dijk (56.408, in de top tien) * Dijkstra (23.510) * Engel (2.434) * Enoch (24) * Evers (10.291) * Fortuin * van Gelder (4.897) * Gerritse (1.638) * Gorter (2.872) * Goud (743) * de Graaf (21.004) * Groen (11.670) * (de) Groot (45.396) * (de) Haan (20.023) * Hagen (3.804) * Hagenaar (526) * Hannema * Hartog (3.484) * Hasselman (235) * Hemelrijk (301) * Hendriks (29.4920) * Hermans (10.359) * Hertog (572) * van den Heuvel (19.899) * Hirschfeld (100) * Hoekstra (15.613) * van der Hoeven (4.706) * Hollander (3.422) * de Hond (403) * Horn (887) * Huisman (14.682) * Jas (264) * Jacobs (20.148) * Jansen (73.539, nummer 2 top tien) * Janssen (54.021) * de Jong(h) (met 89.136 de topfamilienaam in ons land) * Kaas (211) * Kalff (206) * van de Kamp (3.569) * Keizer (5.491) * van Kleef (2.989) * (de) Klein (9.244) * Kleiterp (105) * Klepper (462) * Knoop (1.961) * Kloos (935) * Kloot (185) * Koekoek (1.022) * Kok (20.325) *


Konijn (1.615) * Koopman(s) (13.810) * Koster (15.346) * Kramer (13.188) * Kroon (9.333) * Lam (2.870) * de Lange (10.932) * Lap (1.107) * van Leer (290) * de Leeuw (9.814) * van Leeuwen (27.819) * van Lier (2.477) * van der Linden (20.132) * Logger (177) * Maas (15.620) * Mak * van der Meer (20.591) * Meijer (38.472, in de top tien) * Mossel (675) * Mouw (542) * Muis * Mulder (36.207) * Oudkerk (149) * Paul * Peters (30.165) * Philip (186) * Philips (1.428) * Piel (80) * Poestkoke (34) * Pos (929) * Post (13.622) * Pot (3.789) * Prins (14.894) * Pruim 1.291) *  (de) Rood(e) (3.950) * Roos (8.599) * Roozendaal (1.049) * de Ruiter (12.003) * Rijk * Schaap (8.648) * Samsom (865) * Sanders (9.912) * van Santen (3.396) * Schelvis (626) * Schipper (10.784) * Scholte(n) (16.336) * Schrijver (3.189) * Simons (7.812)

*Singer (191) * van der Sluis (5.154) * Smeets (11.145) * Smit (42.275, in de top tien) * Smits (23.205) * Snapper (219) * Snitjer (161) * Snoek (3.656) * Speelman (1.658) * Spetter (91) * Spier (587) * Stern (319) * van Straten (2.378) * Strauss (88) * van Strien (2.148) * Stuiver (1.251) * Tabak (1.469) * (van der) Tang * Tas (1.018) * Tromp (5.577) * Trompetter (457) * (van der) Tuin * Valk (4.389 ) * van der Veen (18.377) * Veerman * van der Ven * Vermeulen (20.110) * Visser (49.525, in de top tien) * van Vliet (16.346) * Voet (950) * Vogel (5.467) * (de) Vos (41.771) * de Vries (71.065, nummer 3 in de top tien) * Wagenaar (4.740) * van (der) Wal (15.193) * van der Werf (6.360) * Willems (16.508) * Winkel * de Winter (4.491) * de Wit (24.055) * Wolffert (106) * de/van der) Wolf(s)/(de) Wolff (13.411) * Wortelboer (619) * van der Woude (4.377) * van (der) Wijk (14.033) * Zegers (2.659) * Zeldenrust (483) * Zondervan * Zwaap * Zwart (5.949). 


De namen in beide thema's zijn gecheckt op Stambomen van Nederlands Joodse families.

Het blijkt, verrassend genoeg,  dat de 35 grootste Nederlandse familienamen zonder uitzondering gemengd joods zijn - en daarbuiten ook ettelijke. De aantallen daar in van joodse geslachten zijn na te gaan op de hierboven vermelde site onder/stamboom/namen. De site wordt met aanmeldingen bijgehouden tot op vandaag, dus de aantallen zijn niet één op één te vergelijken met die van de gemengde geslachten in 2007. Om een paar cijfers van joodse mensen in de hierboven genoemde families te noemen:

Adelaar 92 * van Amerongen 168 * Amesz 3 * van Amstel 11 * Bak 62 * Bakker 147 * Barend 148 * Bax 2 * van Beek 68 * Beekman 53 * Beets 2 * van den Berg 120 * van den Bergh 37 *  Berger 8 * Berlijn 1 * Bierman 157 * Binnendijk 4 * Blikslager 1 * Blok 308 * Blom 214 * de Boer 120 * Boers 19 * Boomsma 1 * Boomstra 8 * Bormann 1 * Bos 89 * Bosboom 53 * Bouman 27 * Braaf 25 * Breedveld 1 * ten Brink 43 * van Brink 29 * van den Broek 4 * Broekman 130 * Brouwer 34 * Bult 10 * van Buren/van Buuren 156 * Carmiggelt 1 * Cats 167 * Couzijn 16 * Croqué 43 * Croese 61 * van Dam 1.114 * David 81* Dekker 41 * Duis 64 * van Dijk 197 * Dijkstra 17 * Engel 28 * Enoch 1 * Evers 18 * Frank 898 * Frenk 259 * van Gelder 664 * Gerritse 99 * Goud 9 * Groen 512 * de Groot 539 * Hagenaar 83 * Hartog 376 * Hasselman 1 * Hemelrijk 12 * Hermans 9 * Hertog 23 * Hirschfeld 1 * Hollander 70 * van der Hoeven 10 * de Hond 250 * Horn 18 * Jas 154 * Jacobs 750 * de Jong 1.196 * 

Kaas 53 * Kalff 3 * Keizer 270 * van Kleef 210 * Kleiterp 8 * Klepper 2 * Kloos 96 * Kloot 144 * Knoop 44 * Koekoek 184 * Kok 51 * Konijn * Koopman(s) 239 * Koster 294 * Kramer 24 * de Lange 354 * Lap 101 * van Leer 168 * de Leeuw 625 * van Lier 106 * Logger 37 * Maas 40 * Meijer 67 * Mossel 157 * Mouw 31 * Oudkerk 54 * Peters 26 * Philip 40 * Philips 310 * Piel 8 * Poestkoke 1 * Pot 5 * Prins 449 * Pruim 3 * Roos 253 * Roozendaal 26 * de Ruiter 5 * Samsom 109 * Sanders 366 * Schelvis 212 * Schipper 7 * Scholte(n) 60 * Schrijver 148 * Simons 264 * Singer 3 * van der Sluis 230 * Smeets 1 * Smit 160 * Smits 8 * Snitjer 4 * Snoek 266 * Speelman 93 * Spetter 55 * Spier 228 * Stern 120 * van Straten 205 * Strauss 24 * van Strien 20 * Stuiver 44 * Swaab 513 * Tas 134 * Trompetter 189 * Valk 69 * Vermeulen 32 * Visser 211 * van Vliet 30 * Voet 62 * Vogel 123 * (de) Vos 488 * de Vries 1.796 * Wagenaar 90 * van (der) Wal 6 * Willems 6 * de Winter 156 * Wolff 263 * Wolffert 29 * Wortelboer 8 * van (der) Wijk 117 * Zegers 67 * Zeldenrust 49 * Zwart 70.

De meeste aandelen zijn klein tot zeer gering, neem bij Goedhart met in totaal 3362 en 27 joodse personen, dus maar één joods geslacht.  Evenzo Maas met 15.620 en 40. Al kunnen er door de holocaust helaas toch meerdere, maar nu geheel uitgestorven families zijn. Heb je het over succesvolle buitenlandse instromers dan is het hier wel en het proces van integratie en/of assimilatie duurde een paar eeuwen. Het komt ooit terecht - ook met de moslims - mits beide kanten willen... maar kunnen we anders?