Bijzondere Achternamen
'Digitaal Erfgoed'

 Bijnamen

Jezelf beroemen op een mooie eigenschap - in de huidige betekenis van het woord - en die met je achternaam uitdragen? Dan heb je het bijzonder goed met jezelf getroffen. Toch lijkt het eerder op een welverdiende bijnaam, die je omgeving je gaf en je achternaam werd. Of op een uitgeoefend beroep, bijv. blijkend uit een uithangbord. Zoals bij de herbergen (de) Kroon; met 11.081 naamdragers de topper en bij Arts met 6.955 nummer twee. Waarna Baas met 6.266. Dan zijn er voortreffelijken als (de) Sterk(en) met 6.540 * (van den) Top met 4.004 * (de) Rijk met 3.839 * Snel met 3.837 * (de) Goede met 3.038 * Vrolijk (2.981) * Maat (2.718) * Mens/Mensen/van Mensch met 2.181 * Nobel met 1.603 * Geluk met 1.549 * Leeflang met 1.482 * Vriend met 1.399 en Fortuin/Fortuijn/Fortuyn met 1.312.


Met dank aan Leendert Brouwer (/Bronnen/de Naammythe van Napoleon): bijnamen die in 1811 als achternaam werden vastgesteld. Uitgestorven namen kregen #: Avontuur * Drinkuitsma # * De Eerste # * Eensaam # * Geldeloos # * Goedemoed * Krupeltie * Kruipeltje # * Manweg * Loopweg # * Ongeluk # * Onverwagt * Pottjebier # * Regtop * Saterdag (een vondeling ?) * Seldenthuis * Soveele # * Vrolijk (multi) * Waf # * Welvaart * Zondergeld * 


Surinaamse namen

Bij hun wettelijke vrijmaking in 1863 van 47.000 kregen tot slaaf gemaakte, van oorsprong Afrikaanse, mensen in Suriname en de Antillen van hun ex-eigenaar een achternaam 'toegewezen'. Dat was eeuwen te laat en het is de vraag of ze er zelf zeggenschap in hadden. Geen eigendunk dus! Wel had zo'n naam vaak een positieve inhoud, wat toch iets zegt over de sociale verhoudingen van toen.

Bestaande Nederlandse namen mochten niet, maar in de praktijk viel dat niet te controleren. Dat kan in mijn bronnen nu ook niet, dus zo'n naam kan gelijk luiden aan die van een oer Nederlands geslacht. Voorbeelden zijn: Lasonder * Reus * Rotgans * Saak * Sloof * Teerling * Tevreden * Touwslager * Veldhoen * Vijgeboom * Weltevreden * Wildeman.  

Veel eigenaars van slaven deden hun best om met betekenisloze woordcombinaties originele fantasienamen te verzinnen. Het getuigde zeker van taalkundig talent en alleen al daarom het is jammer dat veel geslachtsnamen zijn verdwenen. Soms werd er gewoon iets aan een bestaand woord toegevoegd of weggelaten, zoals in Bijderhand * Dolhof * Eendbogel * Faarwell * Frabriek * Goddin * Goordon * Handlager * Heenzaam * Hooiberd * Kaarsbaan * Kilkspaan * Knusselaar * Kraakbaar * Matrese (!) * Mokkum * Oferweg * Palentijn * Pasport * Peimboom * Radgever * Waalzaam * Werkzam * IJbrig.

Deze namen zijn gevonden door eigen online onderzoek in Surinaamse Plantages/Familienamen 1863. Daarnaast dank aan Maarten van der Meer, de namenfluisteraar (zie /Bronnen). Onvolledig - er wordt nog aan gewerkt - en ik hoop op lezersmailtjes. Sommige namen getuigen van waargenomen karaktereigenschappen met een serieuze of juist luchthartige instelling van de ontvanger van de naam.

We noemen eerst een aantal Surinaamse en Antilliaanse achternamen die in 1863 ontstonden maar in Nederland in 2007 niet (meer) voorkwamen. Maar in het thuisland kunnen ze natuurlijk voortbestaan. In de tekstcontrole van google staat pakweg de helft van de woorden onderstreept als fout, dus zijn ze voor ons wel degelijk origineel.

Archibald * Achtzaam * Armenveld * Bedderoef * Beerneut * Bejaard * Bevallig * Bleksmet * Bloedkoraal * Bloemtuin * Bloemoord * Blufpand * Blijdschap * Boeksluit * Boschrand * Bouderschans * Bramsteng * Broederhoop * Broknost * Broksel * Cabbage * Canus * Carolinas wil * Cavia * Cavor * Charwin * Chifrum * Cobens * Connectie *

Dadelkern * Dankhemel * Distiller * Draalbaan * Draagbank * Draaykolk * Drakenland * Drempelstam * Drilten * Duigelaar * Eemrust * Eernav (omdraaing van van Ree?) * Eikloon * Ekendam * Ekselbaan * Epser * Fakel * Fanfondel * Ferm * Fingaar * Flesje * Floduur * Flom * Florius * Fruchtenstein * Ganzenbloem * Gapijn * Garbal * Gewijd * Goedgedrag * Goedwil * Grasboker * Grashalm * Grasmand * Gratiaan * Groenhuid * Grijsbaard * Gunker * Gijlhuijs *

Haringcarspel * Harteweide * Haartloof * Hamervast * Hasselnook * Herdenluit * Herthoven * Hoekstrand * Hofstraak * Hogshead (varkenskop) * Hompakker * Hooplot * Huidspier * Hurlbot * Hyenius * Jan Baas * Jantonius * Jarig * Jonkel * Kalfblad * Kaneelhart * Kapitaal * Kappendraf * Kennie * Klapperbaan * Klinknagel * Klipvisch * Kloofmes * Knipman * Knipperdol * Koddig * Kolenschop *

Kommervol * Koningerust * Koningsgift * Kostwachter * Koudraat * Krisis * Kusdom * Kwienstoon * Laarhoop * Laatbak * Lakmoes * Langhoorn * Langzaam * Leeftogt * Leeuwenkuil * Lekdaal * Letterdragt * Libigiheim * Linkerlang * Lippenvelt * Maalstroom * Loepert * Lokus * Lommerkoel * Loodpot * Losblad * Loerenstein * Luitnend (luitenant?) * Luchthoef *

Madelief * Mankhoef * Marmerhorst * Matador * Mierheuvel * Minderzorg * Meelbloem * Meikrab * Mieskerk * Mimmers * Mirtboom * Moddermans * Molensteen * Mollendragt * Mijnhoop * Nachtschoone (!) * Nagelbob * Nederig * Neusberg * Nevenman * Niettegelooven * Nieuwspijt * Noodhaven * Nooitverwacht * Noop * Noothals * Notterlijn *

Onbezorgt * Onderwerping * Onkruid * Oorzaam * Orgelbaas * Orgelzang * Ouderdom * Overwin * Parelvaart * Parterre * Pausdom *  Perseverance * Peuterman * Pietermaai * Pietzeker * Plesbeek * Poedelkap * Poffertje * Pompeus * Praattenstein * Prespomp * Pretterman * Proefstand * Pruikens * Pufflijk * Puin * Pummel * Pijphoorn * Quaman *

Raadschuur * Ramkast * Ravelijn * Reebok * Reeshaak * Reisbol * Reukel * Rodin * Roesbaan * Ronsel * Roowaal * Rotterhuis * Rotskap * Rozijntje * Ruimzigt * Ruithoek * Rustdag * Rijnspoor * Rijtenberg *

Sadelijn * Saliestam * Santbeen * Saphijn * Sarie * Sasser * Schalmei * Schalijk * Scheerlist * Schenderhans * Schraalstein * Sikkelstein * Skeek * Skot * Slaag * Sleursburg * Slopmans * Sluigens * Sluisdraad * Slijngard * Smeeg * Snellenstam * Sneloever * Snuffelaar * Spaarbank * Spaarzaam * Statig * Steenbrok * Steenburger * Steengroeve * Stierbosch * Stinbok * Stoklans * Stompvlies * Stoomvat * Stotters * Strandvond (een vondeling?) * Stroef * Stijgeren *

Tafelboom * Tarkoel * Teenendaal * Tempelier * Tevreden * Tippelsketen * Toestel * TomsinVrolic * Traagheid * Traviaat * Treenhorst * Treurwilg * Troebel * Troeflat * Trompuis * Trouwhecht * Trustfull * Tuinhaag * Tulpenbol * Twist * Uitgang * Uitkoop * Uitzigt * Ullenbek *

Vaardig * Vaarwel * Vadsig * Valet * Valeur * Vastbroek* Veelloop * Verrassing * Verstandig * Vertrouwen * Verwonder * Victoire * Vlammenveld * Vleitig * Vluggerloon * Vlugzang * Voelwoord * Voesmaar * Volbloed * Voorzorg * Vorentijd * Vreemdeling * Vreugde * Vrindskap * Vrijdom * Waakzaam * Wedergevonden * Weegsteen * Weerhaas * Weiger * Welfare * Wenteltrap *

Wereld * Wilgenblad * Winterzon * Witbrood * Wolkdreef * Wortellood * Wulpsen * Wijderbast * Wijkstraat * Wijs * Wijsman * de Wijze * Wijzer * Zachtleven * Zakkenlaag * Zakkerlaag * Zalig * Zalstam * Zandberg * Zandhaas * Zandkoker * Zarkbaars * Zatbank * Zeefloop * Zeepblos * Zenderkust * Zesbarg * Zoethoudmaar * Zonneschijn * Zonnestraal * Zuinedraf * Zuinig * Zuist * Zwaartekracht * Zweem * Zwellert * Zwierig *

Vervolgens de lijst bijnamen

en Surinaamse namen in Nederland met #

Is in ombouw voor betere leesbaarheid, dec. 2020


NB: de Surinaamse namen hier kunnen natuurlijk ook nog daar bestaan.

Aanraad * Adel * Adriaan #* Adriana # * Adrianus # * Allegro * Alles * Ambrotius # * Amiabel * Andrea # * Animo * Archibald # * Artist * Babbel # * Bedaard # * Bedacht # * Belinfante (mooi kind ) * Benedetti (gelukkigen) * Benvenuto (welkom) * den Beste * Bestebreurtje * Bestebroer * Bestekind * Besteman * Beter * Betrouw # * Bikkel * Bloemrijk # * Blokker (ijverige leerling) * Blij * Blijde # * Blijheid * Blijleven * Blits * Boerefijn * Boninfante * Bonus * Bossoe # * Bouwheer * Braaf # * Braafhart * Braafheid # * Brandlicht # * den Braven # * Bravo * Breinburg # *

Broodwinder/Broodwinner * Brunswijk * Bruurmijn * Burgerman * Burgrust # * Burgzorg # * Buur * Calander # * Caron # * Carron # * Charmant # * Content # * Cummingsborg  # * Dageraad # * Dame * Dankbaar # * Dapper * Denker * Denswil * Deugd # * Deugdzaam # * Deurwaarder * Dichter * Dipper # * Draaibaar # * Driest * Dulle * Duurkoop * Dijksteel # * Edel # * Edelbloedt * Edelbroek * Edelenbos * Edeler # * Edelheid # * Eendragt # * Eerbaar # * den Eerzamen * Eigenbrood * Eigenhuis * Evenblij * Evendik * Evenwel * van der Feest *

Fiermans * Fikki # * Fiks * Fit * Flink # * Flinkert * Florin # * Fluks * Flusband # * Foks # * Fors * Fortuin # * Fraai * Freundlich # * Fris * Frishart * Fromage # * Fusio # * Fijn # * Fijneman * Fijnheer * Gaaf # * Gauw * Geduld # * Gehoorzaam # * Gein * Geldmaker * Geldman * Geleerd * Geluk # * Gelijk * Geneugelijk * van Geneugten * Genie * Getrouw # * de Getrouwe # *

Gewild # * Gezel * Gezelschap * Glimmerveen # * Glans # * Glorie # * Goed (met nog 95 samenstellingen, o.a. Goedaard # * Goedbloed # * Goedejohan * Goedemoed * Goedgebuur * Goedgedrag # * Goedgeluk * Goedgezelschap * Goedhals * Goedhart # * Goedheer * Goedigebuur * Goedjaar * Goedknecht * Goedmakers * Goedkoop # * Goedvolk * Goedvriend * Goeneef) *


de Gids * Glunder * Goudeketting * Goudschaal *Goudswaard * Gouwentak * Grantraan # * Grap * Gregoor #   * Groeizaam # * Groos (trots) * Grootfaam # * Groothand * Grootkop * Gul * Guldenaar * Guldenarm * Guldentong * Gunst * Haakmat # * Hakbijl # * Handigman * de Harde # * Hardlooper * van Harte * Hartewieg * Havertong # * Heren * Hoeder * Holband # * Hoofs * Hooghart * Hoogmoed * Hospes * Houtsnee # * Hugoosgift * Huisraad # * Huiswaard * Hurtak #

* Iets * Janus # * Janvier # * Jasmin # * Jeunesse # * Jolijt * Jongbloed * Jongejeugd * Jongkind * Josias * Juist * Karon # * Keerweer (komt altijd terug) * Kek * Kennis * Keurig * Kien * der Kinderen * Kinderman * Kleinmoedig * Kloek # * Klupsteen # * Klusman * Knap * Knapper * Knokker * Knooihuizen * Knus * Koel # * Koelbloed # * Konigferander # * Koningsbloem # * Koningverdraag # *

Kortleven * Kortzorg # * Kostelijk * Kostwinder * Kracht * Kras * Kreupel # * Krind # * de Kwaadsteniet * Lach * Lamper # * Landvreugd * Langbeen * Leeraar * Leeuwenhart * Lenig * Lepel # * Leuker * Leider # * Leidsman * Lesgever * Leuker * Levendig * Levenswaard * Lichtvoet * Liefaard * Liefbroer * Liever * Limoen # * Lof * Loffelijk * Lol * Lombard (bank van lening) * Lustig # * Lijmpot *

Maanster # * Maatrijk # * de Magtige * Makker * Mammi # * Marron # * Meer # * Meerzorg # * Meesterman * Mensen * Mentor * Metdepenningen * de Milde * Moed # * Moedig # * Mooibroek * Mooyekind * Moraal * Moreel * Morgenstond # * Mouthaan (stevige bierdrinker) * Murzius # * Muse * Mijngeluk # * Naarstig * Naber * Nabuurs * Naloop # * Nederig # * Netjes * Niemandsverdriet * Nikker # * van Nimmerdor * Nimmermeer # * Noest * Nooitgedacht # * Nooitmeer # * Nooitrust * Nuchter * Nuttig * Nijverman # *

Onbezorgd # * Ooft # * Opperman # * Oudendag * Paf # * te Pas * Pasmooi * Peerwijk # * Peiter # * Pengel # * Penig # * Pimpel # * Pit # * Plezier * Pluim # * Pluimert # * Politiek * Praal * Pracht * Prater # * Pret * Priester # * Prima * Primus * Prins # * Profijt # * Promes # * Pronker * Proper * de Prijker # * Puik # * Purperhart # * Puur * Raadgeefs * Radijs # * Rap * Redder # * Redelijk * Redelijkheid * Regeer * Rein # * Rempel # * Rentenier # * Roosblad # * Reumel # * Ruimveld # *


Rubens # * Ruig * Rustig # * Rustwat * Rijk * Rijkaard # * Rijkelijkhuizen * Rijker * Rijkmans * Rijkevorst * Rijzig * Sandaal # * Schaars # * Schat # * Scheefhals * Scherp * Schoonheid # * Schoonkind * Schrander * Secuur/Sekuur * Sforza (sterk) * Sier # * Sieraad *Simpel # *  Slim # * Slimmerik # * Smaak # * Smees # * Snaphaan # * Snelleman # * Sneller # * Sniphout # * Spaarman # * Spaarpot # * Spanning # *

Speelpenning * Speelziek # * Spits # * Sportman * Spring in 't Veld * Star # * Stabij # * Stavast # * Ster # * Sterkendries # * Sterker # * Sterkman # * Stoer # * Stouthart # * Strauss # * Streng # * Strenraar # * Strijdhaftig # * Stijf  # * Super # * Taai # * Tam # * Tammas # * Tarkoel # * Temmen * Tevreden # * Thuis * Tof * Topper * Treurniet * Troost * Trooster * Trots * Trouw # * Trouwborst * Trustfull # * Tijdmeter # *

* Vanderfeesten * Veelwaard * Veldwachter # * Verbond # * Verheugd * Verstand * Vertrouwd # * Verweg # * de Vette * Victorie * Vinkwolk # * Vlieggans # * Vlot * Vlug * Vlijt * Vlijtig # * de Voogd * Voorrecht * Vrede * Vredevoogt * Vreedzaam * Vreugde # * Vriendjes # * Vroegop * Vroegrijk * Vrolik # * Vrolijk * Vroom # * Vrutaal * Vrij * Vrijbloed * Vrijheid * Vrijman # * Vrijmens * Waaghals * Waakzaam # * Waarde # * Waarheid  # * Wakker * Wakkerman * Wandelaar # * Wasbloem # * Waterlander # * van Weelde *

Welbedacht * Welbedankt * Welgemoed # * Weltevreden # * Welvaart * Welzoet * Welzijn * Werelds * Wiegeraad * Willemzorg # * Winner * Wittekoek # * Wonder # * Wonderman # * Wijdekop * Wijkniet # * Wijntuin # * Wijs # * Wijzer * Zalmijn # * Zeen # * Zeldenrust # * van 't Zelfde * van Zichem # * Ziener # * Zitvast # * Zoet * Zoetekouw # * Zoeter # * Zoethoudmaar # * Zoetigheid # * Zonderdank * Zonderzorg # * Zorgdrager # * Zorgvliet # * Zorgvol # * Zuurdeeg # * Zwier # * de Zwijger # *